Op 1 mei lanceerde Zuhal Demir (N-VA) het opiniestuk '1 mei: vieren we het feest van de werkloze allochtoon?'. Een terechte bedenking? want wie er vandaag de cijfers op na slaat weet dat tegenwoordig het ‘Feest van de arbeid’ vieren, bijzonder cynisch is. De crisis slaat harder en harder toe. In de eerste plaats bij jongeren. Er zijn minder vacatures, dubbel pech voor wie afstudeert, want minder jobkeuze en bovendien hardere concurrentie van mensen met ervaring.

22% van de -25 jarigen zit zonder job. In Gent betekent dit 3.000 jongeren, in Antwerpen 6.500. Al bij al geen Zuid-Europese cijfers, al zit Brussel met 1/3 van de jongeren zonder job daar bijzonder dicht bij.

Meer en meer van die werkloze jongeren - vooral in Brussel, Antwerpen en Gent - hebben een niet-EU achtergrond. Géén voordeel in crisistijd. Voor Demir is het simpel, we zijn te laks geweest in onze integratiepolitiek. Dat heeft gezorgd voor teveel mensen die geen Nederlands kunnen en dat moet veranderen. Geen werkloosheids- of OCMW-uitkering als je geen Nederlands leert en geen beroepsopleiding volgt.

Een typische rechtse redenering die, volledig ongenuanceerd, met de vinger wijst naar diegene met een zwakke positie en voorbij gaat aan de verantwoordelijkheid van onze samenleving. Het rechten- en plichtenverhaal kennen we. Meerdere partijen hebben er de afgelopen verkiezen op gehamerd alsof het alle oplossingen in petto heeft. Maar dat heeft weinig opgebracht. Uiteraard heeft iedereen zijn rechten en plichten, maar de verhouding klopt niet.

We wijzen jongeren met de vinger omdat ze geen diploma hebben, omdat ze geen werk willen zoeken. Maar welke etappes hebben jongeren van 18 jaar doorlopen om uiteindelijk te staan waar ze staan: werkloos en zonder perspectief? Maar al te vaak wijzen we onze jongeren op hun plichten, en sanctioneren we ze als ze dit niet doen: GAS-boetes, geen moedertaal op de speelplaats, … Maar als het op hun rechten aankomt, blijft oorverdovend stil. Geen job of huisvesting omwille van je naam? Geen toegang omwille van je kleur? Geen gelijke kansen in het onderwijs door de voorgaande? Sorry, daar kunnen wij als overheid niets aan doen. Stop met erover te zeuren en los het zelf op.

In België stijgt het aantal jongeren die het onderwijs verlaat zonder diploma naar 12 procent, Griekse en Bulgaarse cijfers, niets om trots op te zijn. Ons onderwijs laat met andere woorden onze jongeren in de steek. Vandaag worden de Mohamed’s en Fatima’s gestigmatiseerd in ons onderwijssysteem, met een oververtegenwoordiging in de cijfers van niet-kwalificatie tot gevolg.

Waarop ons antwoord zou moeten zijn hen te verplichten andere opleidingen te volgen die constant volzet zijn? Wetende dat de VDAB op zijn werkingsmiddelen bespaart waardoor kwalitatieve trajectbegeleiding in alle steden in het gedrang komt.

Er is iets structureel mis met het onderwijs. Het watervalsysteem (van ASO naar TSO naar BSO) moet weggewerkt worden. Klassen moeten kleiner en leerkrachten worden te weinig gevormd om te kunnen omgaan met diversiteit in de klassen. Waar blijven bovendien de leerkrachten van een andere origine?

Er is werk tekort voor jongeren. Activering is dus niet zaligmakend. Om meer jobs te creëren hebben ondernemingen ademruimte nodig en kunnen investeringen bijvoorbeeld in de sociale economie oplossingen bieden. Kwalitatieve tewerkstellingsbegeleiding is een belangrijke verantwoordelijkheid van de gewesten én de lokale overheden. Geen besparingen, maar investeringen zijn bij Actiris en VDAB vandaag aan de orde.

Het racisme bij werkgevers valt niet te veralgemenen, maar is wel een constante in het verhaal van jonge werklozen van andere origine. Het BBB-label (blue, blanc, Belge) die interim-kantoren vroeger hanteerden komt niet uit de lucht gevallen. We moeten we het solliciteren herdenken waarbij niet wat je hebt gedaan, maar wie je bent en vooral wat je kan doen een rol speelt.

Wie vandaag jongeren wil warm maken om een job te vinden met de wortel en de stok, negeert het feit dat de wortel eigenlijk maar een peentje is, waardoor de stok des te zwaarder aankomt.

 

Dit opiniestuk verscheen op Knack.be