'Oogst eens zelf je bloemkool' - tijd voor andere landbouw

Gisteren in het nieuws, een landbouwer geeft zijn kolen weg omdat hij er anders toch te weinig geld voor krijgt. Volgens de boer kostte de productie voor één kool 16 cent terwijl hij er maar 8 cent voor zou krijgen.

 

Er schort het één en ander met onze manier om met voedsel om te gaan. Te beginnen bij de productie. Je moet al bijna gek zijn om als landbouwer te starten. De reglementen vanuit de overheid zijn relatief streng en de investeringen die worden verwacht ontiegelijk groot. Daarenboven is het niet eenvoudig een stukje land te veroveren, want daar zijn vaak (Europese) subsidies aan verbonden. Ondanks die strenge regels is er vandaag echter geen voldoende garantie dat de draagkracht van de grond wordt gevrijwaard. Ik ben zelf geen expert in tuin- of landbouw, maar iedereen weet dat je de grondstoffen in de aarde niet onuitputtelijk kunt benutten om gewassen op te kweken zonder daar ‘iets aan de grond voor terug te geven’. Landbouwers die hun gronden bij zich houden omwille van de subsidies, maar geen directe opvolgers kennen, hebben dan ook geen reden om te investeren in de kwaliteit van hun akkers.

 

Daarnaast is de landbouwer afhankelijk van de markt, maar in het bijzonder de weersomstandigheden. Deze periode van het jaar maakt het duidelijk dat nogal moeilijk is om de evolutie van weer en wind in te schatten. Volgens Frank ‘weer met meer weer’ was maart één van de warmste ooit. Terwijl vandaag de fruitboeren warmtekolven op hun velden zetten om de bloesems te beschermen tegen de nachtvorst. Daarnaast is de distributiemarkt en de consument (of omgekeerd) zeer kritisch als het gaat over het de afgeleverde goederen. Acht peren moeten in één verpakking passen. Te groot of te klein betekent een afkeuring. De combinatie van een zeer kritische afzetmarkt en veranderlijke weersomstandigheden maakt het voor het de boer niet eenvoudig in te kunnen schatten hoeveel hij van zijn investering zal kunnen terug winnen, laat staan aan welke prijs.

 

We betalen allen te weinig voor ons voedsel in verhouding met de productieprijs. Daardoor zijn landbouwers afhankelijk van de subsidies en krijg je een pervers systeem die eerder werd gesteld. Om dan nog te zwijgen van de voedseloverschotten die gecreëerd worden en die dan in andere continenten gedropt worden om deze daar dan aan een ondermaatse prijs te verkopen waardoor de lokale boeren daar weggeconcurreerd worden.

 

Het kan ook anders. Te beginnen aan de bron: de voedselproductie zelf. Bio(dynamische) landbouw vermindert in elk geval de belasting op de velden door het afnemen van pesticiden en meststoffen. Het is wel meer arbeidsintensief en daardoor duurder; maar het is ver van geïntegreerd in Vlaanderen. Ooit was er de ambitie om in 2010, 10% van de landbouw biologisch te laten fungeren. Echter vandaag is dit 0,7% in Vlaanderen. Maar ook hier blijft er een afstand tot de boer en de consument én de inkomensonzekerheid voor de landbouwer.

Jong Groen Gent ging afgelopen zaterdag op bezoek bij Michiel Van Poucke en zijn zelfoogstboerderij Wijveld, net buiten Sint-Amandsberg in Destelbergen. Hij was de tweede in Vlaanderen die het principe van community supported agriculture (CSA) toepast. Meer info bij het interview van Gentblogt (2009!)

Vandaag zijn er een 10-tal, maar hij is de enige in de regio van Gent. Ondertussen heeft hij meer dan 200 leden (voor 1 hectare) en een wachtrij van 100 man. In het begin van het seizoen krijgt hij een bedrag per persoon. Op die manier is hij zeker van zijn inkomsten van dat jaar. De leden krijgen tijdig een mailtje met de boodschap dat een of andere groente of fruit klaar is om uit de grond te halen of te plukken. Het ledenbestand bestaat voornamelijk uit omwonenden van Sint-Amandsberg en Destelbergen. De korte keten ‘landbouwer-klant’ heeft een aantal voordelen:

·         geen (inter)nationaal transport van de goederen waardoor de impact op de wegen en milieu beperkt blijft

·         geen geldbesteding voor de tussenpersonen

·         versheid van de goederen

·         sociale controle op de kwaliteit van de goederen

·         enz…

Op die korte keten spelen meer en meer organisaties in. Zoals Boer’nBrood met op 5 en 6 mei een picknick op het St-Baafsplein.

 

Is een zelfoogstboerderij nu DE oplossing voor alle uitdagingen rond voedselproductie? Ik vrees van niet. Ik heb het overigens nog niet over vleesproductie gehad en welke impact deze heeft – en tegelijk hoe lastig het voor de boer is om rond te komen.

Echter, af en toe zijn er pioniers nodig. Die 200 leden maken in het Gentse misschien geen wereld van verschil, maar het is een stap (in de goede richting). Hopelijk vinden andere landbouwers die met het principe willen starten ook een stuk grond in het Gentse waar ze met een dergelijk project kunnen starten.

En wie weet stapt Gent ooit mee in de sporen van Toronto (Canada) – een aanrader om eens te bekijken -  waarbij duurzame landbouw in de stad wordt getrokken en burgers mee in staan voor de productie van hun (eigen) voedsel. Wat dan weer de sociale cohesie ten goede komt…

Er zijn dus perspectieven. De vraag is alleen wanneer we de (juiste) keuze maken.

geplaatst op: 17/04/2012

< Terug

Nieuwsbrief

Indien u op de hoogte wenst te blijven van mijn campagne, kunt u zich hier inschrijven op de nieuwsbrief.